Heyelan
Yamacın yanına doğru kaç, aşağıya değil.
Türkiye'de durum
Heyelan Türkiye'de özellikle Karadeniz'in dik ve yağışlı havzalarında yoğunlaşır; yol yarması, eğim eteğine yapılaşma ve bilinçsiz kazı riski artıran başlıca insan etkileridir.
O anda — sırayla
- Sesi duyduğunda hemen hareket etUğultu, ağaç çatırtısı, taş sesi ve aniden bulanan/kesilen dere suyu heyelanın habercisidir. Bekleme.
- Yamaca dik yönde kaçKütlenin akış hattından ÇIK. Aşağı doğru koşmak akışın önünde kalmak demektir; yana doğru birkaç on metre hayat kurtarır.
- Çıkamıyorsan sıkış ve başını koruSağlam bir yapının içinde üst kata çık, iç duvar dibinde kıvrıl, baş ve boynunu koru.
- Dere yatağından uzaklaşÇamur ve moloz akışı dere yatağını izler ve şiddetli yağışta kilometrelerce ilerleyebilir.
Ya o an…
- Araçtaysan
- Dik yamaç altında ve dolgu kenarında durma; yol üstünde taş ve çamur varsa geri dön, üstünden geçmeye çalışma.
- Geceyse
- Riskli yamaç altındaki evde şiddetli yağış gecesinde kalma; heyelan ölümlerinin çoğu uykuda olur.
Öncesinde — hazırlık
- Evinin dik yamaç altında, eski heyelan alanında veya yeni yapılmış dolgu üzerinde olup olmadığını öğren.
- Duvarda ve zeminde büyüyen çatlak, eğrilen direk ve ağaç, kapı-pencerede sıkışma erken uyarıdır — ciddiye al.
- Yamaç eteğine su boşaltma, kaçak su ve sızıntıyı hemen tamir ettir; su heyelanın en büyük tetikleyicisidir.
- Uzun süreli şiddetli yağışta tahliye planını hazır tut.
Afet çantası ve aile buluşma planı
Sonrasında
- Heyelan alanına girme; ikinci kayma ilkinden hemen sonra gelebilir.
- Kopmuş elektrik hattı ve kırılmış boru olabilir, yetkiliye bildir.
- Yamaçtaki hasar tespiti yapılmadan eve dönme.
Kaynaklar
- AFAD — Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı · bağlantı
- MGM — Meteoroloji Genel Müdürlüğü · bağlantı
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır ve resmî uyarının yerine geçmez. Gerçek acil durumda 112 ve AFAD 122 talimatı esastır.