Neden olur
Heyelan, bir yamacı yerinde tutan sürtünme direncinin, o kütleyi aşağı çeken ağırlığın altına düşmesiyle olur. Dengeyi bozan en yaygın etken sudur: uzun süreli yağış veya hızlı kar erimesi toprağın boşluklarını doldurur, tanecikler arasındaki tutunmayı zayıflatır ve kütleyi ağırlaştırır. Deprem sarsıntısı aynı işi saniyeler içinde yapar. İnsan eliyle de tetiklenir: yamacın eteğinden yol ya da temel için toprak alınması, üst tarafa dolgu yığılması, bitki örtüsünün kaldırılması ve kaçak suyun yamaca akıtılması eğimi taşıyabileceğinin ötesine zorlar. Yanmış yamaçlar ayrı bir risk taşır, çünkü toprağı kökleriyle bağlayan örtü gittiği için ilk büyük yağmurda çamur akışı başlayabilir.
Nasıl anlaşılır
Heyelan, kendini en çok belli eden afettir; çoğu zaman günler, hatta haftalar öncesinden işaret verir ve bu işaretler okunduğunda can kaybı önlenebilir. Yapıda: duvarda, sıvada ve döşemede beliren yeni çatlaklar, daha önce rahat kapanan kapı ve pencerelerin sıkışmaya başlaması, kapı ile çerçevesi arasında açılan boşluk. Arazide: yolda ve bahçede açılan çatlaklar, istinat duvarının şişmesi ya da çatlaması, eğrilmeye başlayan direk, ağaç ve çit, daha önce olmayan yerlerden su sızması veya her zaman akan bir kaynağın aniden kesilmesi. Hareket yakınsa ses de gelir: ağaç çatırtısı, taş yuvarlanması ve giderek yükselen bir uğultu duyulduğunda beklenmez, yamacın hareket yönünden yana doğru uzaklaşılır.
