Hazırlık

Temel çanta

İlk 72 saat dışarıdan yardım gelmeden yetebilmek için. Bu süre keyfî değil: büyük bir afette arama-kurtarma ve yardım ekiplerinin her mahalleye ulaşması gün alır.

• Sutazele: 6 ayda birÇantada kişi başı en az 3 litre; evde 72 saatlik stok ayrıcaSusuz kalan bir insanın karar verme ve yürüme yeteneği günler değil saatler içinde bozulur. Şebeke suyu depremde hem kesilir hem kırılan borulardan kirlenir; çeşmeden akması içilebilir olduğu anlamına gelmez.0,5 L'lik şişeler tercih et: açılan büyük şişe taşınırken dökülür ve paylaşılamaz. Şişeleri çantanın dibine değil kenarına yerleştir.
• Bozulmayan yüksek kalorili gıdatazele: 6 ayda bir son kullanma tarihiKişi başı günde ~2.000 kcal × 3 gün (pişirme gerektirmeyen)Elektrik ve doğalgaz kesilir; pişirilmesi gereken gıda afet anında gıda değildir. Şeker ve karbonhidrat yükü değil, tok tutan kalori lazım.Konserve (açacağı da koy), kuru meyve, kuruyemiş, tahin-pekmez, bisküvi. Susatan çok tuzlu şeylerden kaçın — suyunu hızla bitirirsin.
• El feneri ve yedek piltazele: 6 ayda bir pil (akmış pil cihazı bozar)Kişi başı 1 fener + 1 takım yedek pilElektrik ilk kesilen şeydir ve enkaz/merdiven karanlıkta geçilmez. Telefonun feneri kullanılır ama telefonun şarjı haberleşme için saklanmalıdır — ikisi aynı cihaza yüklenmemeli.MUM VEYA ÇAKMAK KULLANMA: deprem sonrası doğalgaz kaçağı olasıdır, açık alev patlamaya yol açar. Kafa feneri iki eli boşta bırakır.
• Pilli veya kurmalı radyotazele: 6 ayda bir çalışıyor mu diye açHane başı 1Baz istasyonları hem elektrik kesintisinden hem aşırı yüklenmeden çöker; internet gider. Radyo yayını ayakta kalır ve tahliye, toplanma, su dağıtım anonsları oradan duyulur.Kurmalı model pil bitmesi sorununu tamamen ortadan kaldırır.
• DüdükKişi başı 1 (çantada değil, boyunda veya cepte)Enkaz altında bağırmak birkaç saat içinde sesi tamamen bitirir ve her nefeste beton tozu solutur. Düdük neredeyse enerji harcamadan çok daha uzağa duyulan, insan sesine benzemeyen bir ses üretir — kurtarma ekibi tam da bunu dinler.Çantanın içinde kalan düdük işe yaramaz: enkaz altında çantana ulaşamayabilirsin. Anahtarlığa ve çocuğun çantasına da tak.
• İlk yardım kititazele: Yılda bir (kullanılan malzemeyi hemen tamamla)Hane başı 1 (steril gazlı bez, sargı, bant, makas, eldiven, antiseptik)Afette hastane ilk saatlerde ağır yaralılara ayrılır; kesik ve sıyrık için sıra beklenmez. Temiz kapatılmayan yara kirli ortamda günler içinde enfeksiyon kapar.İçinde ne olduğunu bilmediğin hazır kiti alma, bir kez aç ve öğren.
• Sürekli kullandığın ilaçlartazele: 3 ayda bir son kullanma tarihiEn az 7 günlük + reçetenin fotoğrafıTansiyon, kalp, diyabet, epilepsi ve psikiyatri ilaçları kesilince afetin kendisinden hızlı zarar verir. Eczane kapalı, kayıtlar erişilemez olabilir; kutunun üstündeki etken madde adı seni tanımayan bir hekime ilacı yazdırır.72 saat değil 7 gün: tahliye edilirsen evine dönmen bir haftayı bulabilir.
• Powerbank ve kablotazele: 3 ayda bir şarj et (boş bekleyen powerbank şişer ve ölür)En az 10.000 mAh (≈2 telefon şarjı), dolu tutulurTelefon afet anında fener, harita, kimlik ve haberleşme demektir; şarjı bitince hepsi biter. Elektrik günlerce gelmeyebilir.Kabloyu powerbank'e bantla — ayrı duran kablo mutlaka kaybolur. Uçak moduna alıp yalnız gerektiğinde açmak pili günlerce uzatır.
• Önemli belgelerin kopyasıKimlik, tapu, DASK poliçesi, sigorta, ruhsat — kilitli poşetteHasar tespiti, yardım başvurusu ve sigorta işlemleri belge ister; asılları enkazda kalır. Kopya, hakkını aramanın tek yolu olabilir.Ayrıca telefonuna fotoğrafla ve şehir dışındaki bir yakınına gönder — kâğıt ıslanır, telefon kaybolur, ikisi birden gitmez.
• NakitKüçük banknotlarla, birkaç günlük temel harcama kadarElektrik ve internet olmadan POS cihazı ve ATM çalışmaz; kart bir plastik parçasına döner. Büyük banknotun para üstü çıkmaz.Çantanın ayrı bir gözünde, ıslanmayacak şekilde dursun.
• Hijyen malzemesiSabun, ıslak mendil, tuvalet kâğıdı, diş fırçası-macunAfet sonrası ölümlerin bir kısmı yaralanmadan değil, bozulan sanitasyondan kaynaklanan ishal ve bulaşıcı hastalıklardan olur. El yıkamak burada bir konfor değil, bir korunma yöntemidir.Alkol bazlı el jeli su bulunamadığında sabunun yerini tutar.
• Isı yalıtım battaniyesiKişi başı 1 (avuç içi kadar, ~50 g)Hipotermi ılık havada bile öldürür: yağmurda ıslanmış ve hareketsiz bir insan gece boyunca donabilir. Enkaz başında beklerken ya da açıkta geçirilen ilk gecede en çok bu lazım olur.Yer kaplamadığı için ailenin her ferdi için ayrı koy. Ayrıca yağmurluk ya da büyük çöp poşeti rüzgâr ve ıslanmaya karşı işe yarar.
• Kalın iş eldiveni ve toz maskesiKişi başı 1 çift eldiven + FFP2/N95 maskeEnkaz kırık cam, çivi ve keskin sacdan oluşur; yaralanan el seni hem işe yaramaz hem enfeksiyon adayı yapar. Yıkılan betondan çıkan ince toz (silika) saatler içinde nefes yollarını daraltır.Bez maske toz için yetersizdir; FFP2/N95 ibaresine bak.
• Çok amaçlı çakıHane başı 1 (konserve açacağı ve makas içeren)Konserveyi açamamak, kablo veya kumaş kesememek küçük görünür ama elinde başka alet olmadığında akşamını belirler.
• Koli bandı ve plastik örtü1 rulo geniş bant + 2-3 m² kalın naylonKırılan pencereyi kapatmak, ıslanmayı önlemek, KBRN durumunda odayı izole etmek ve kırık bir eşyayı sabitlemek için. Ucuz ve hafif ama yerine geçecek bir şey yok.
• Kâğıt ve kalemKüçük bir defter + kurşun kalemNereye gittiğini kapıya yazmak, kurtarma ekibine bilgi bırakmak ve telefon şarjı yokken bir numarayı not etmek için. Kurşun kalem ıslakta ve soğukta çalışır, tükenmez çalışmaz.
• Yatağın yanında sağlam ayakkabı ve fenerHer yatağın yanında 1 çift + 1 fenerDeprem geceleri olur ve sarsıntı biter bitmez zemin kırık cam, devrilmiş eşya ve moloz olur. Çıplak ayakla atılan ilk adım seni daha evden çıkmadan yaralı hâle getirir.Ayakkabıyı yatağın altına iterek değil, bir file içinde karyola ayağına bağlayarak koy — sarsıntıda odanın öbür ucuna kayar.