İçeriğe geç

Şu an ne yapmalıyım?

Haritaya dön

Afetini seç, ilk hareketleri sırayla oku. Bu sayfa internet olmadan da açılır ve JavaScript gerektirmez.

112Acil çağrı122AFAD

Hangi afet olursa olsun

  1. 1. Kendi güvenliğin önce gelir. Kendini riske atan kişi kurtarılacak ikinci kişi olur.
  2. 2. Doğrulanmış bilgiyi dinle. AFAD, valilik ve 112. Sosyal medyadaki kaynaksız bilgiye göre hareket etme, yaymadan önce doğrula.
  3. 3. Şebekeyi meşgul etme. Konuşma yerine kısa mesaj gönder; hatlar tıkalıyken metin daha çok geçer. Telefonun şarjını koru.

Afetini seç

DepremÇök · Kapan · Tutun. Koşma, dışarı çıkmaya çalışma.aç ▾
  1. ÇÖKHemen diz üstü çök. Sallanırken ayakta durmaya çalışan kişi düşer; çökmek seni hem düşmekten korur hem hareket edebilir bırakır.
  2. KAPANBaş ve boynunu kollarınla kapat, sağlam bir masanın altına gir. Masa yoksa iç duvar dibine çök, pencere ve devrilebilecek eşyalardan (dolap, kitaplık, televizyon) uzaklaş.
  3. TUTUNMasanın ayağından tut. Masa kayarsa bırakma — onunla birlikte hareket et. Sarsıntı bitene kadar bekle.
  4. Sarsıntı bitince çıkAyakkabını giy (her yer cam olur), gaz ve elektriği kapat, asansörü kullanmadan merdivenden in. Binadan uzaklaşıp açık alana, toplanma alanına git.

Ya o an…

Yataktaysan
Yatakta kal, yüzüstü dön ve yastıkla başını-boynunu ört. Karanlıkta yatağın yanı cam ve moloz dolu olur.
Araç kullanıyorsan
Sağa çek, dur. Köprü, üst geçit, viyadük ve elektrik direklerinin altında durma. Sarsıntı bitene kadar araçta kal.
Tekerlekli sandalyedeysen
Frenle, öne eğil, baş ve boynunu kollarınla ört. Mümkünse başını korumak için yanına bir yastık/çanta al.
Açık alandaysan
Bina, duvar, direk ve ağaçlardan uzaklaş, olduğun yerde çök. Cephe kaplaması ve cam en çok bina dibine düşer.
Kalabalık kapalı alandaysan
Çıkışa koşma — izdiham yaralar. Koltuk sıraları arasına çök, başını koru, kalabalık dağılınca çık.
Sahildeysen
Sarsıntı bitince yüksek yere çık. Kıyıda güçlü deprem sonrası suyun çekilmesi tsunami işaretidir; resmî uyarı beklemeden uzaklaş.

Deprem: öncesi, sonrası ve doğru bilinen yanlışlar

Bina yangınıEğil, sürün, çık. Asansör yok, eşya için geri dönme yok.aç ▾
  1. Herkesi uyar, çıkBağırarak uyar ve hemen çıkmaya başla. Yangını söndürmeye çalışmak ancak alev küçükse, arkanda açık bir çıkış varsa ve tek başınaysan denenir — tereddüt ediyorsan çıkmak doğru karardır.
  2. Eğil ve sürünDuman yukarı toplanır; temiz hava yere yakındır. Yangında ölümlerin büyük kısmı alevden değil duman solumaktan olur. Ağzını nemli bir bezle kapat.
  3. Kapıyı elinin ÜSTÜYLE yoklaKapı kolu ve kapı sıcaksa açma — arkasında yangın var. Elinin üstünü kullan: avuç içi yanarsa tutunamazsın. Sıcaksa başka çıkış ara.
  4. Arkandaki kapıları kapatKapalı bir kapı dumanı ve alevi dakikalarca tutar. Çıkarken kapatmak arkadan gelenlere zaman kazandırır.
  5. Asla asansör kullanmaAsansör yangında elektrik kesilince kabinde kalmak demektir ve boşluğu bacaya dönüşüp dumanı taşır. Merdiveni kullan.
  6. Mahsur kaldıysan görünür olKapı altını ıslak bez veya kıyafetle tıka, pencereye git, açık renk bir bezle işaret ver ve 112'yi arayıp tam olarak hangi katta ve hangi odada olduğunu söyle. Atlama.

Ya o an…

Üstün tutuştuysa
Koşma. Dur – Yat – Yuvarlan. Koşmak alevi büyütür.
Yağ yangınıysa (tava)
Su DÖKME — yağ patlar. Ocağı kapat, kapağı veya ıslak bir beze sararak üstünü kapat, oksijeni kes.
Elektrik kaynaklıysa
Su kullanma. Mümkünse sigortayı indir, kuru kimyevi tozlu (KKT) tüp kullan.
Tüp kaçırıyorsa
Hiçbir düğmeye dokunma, çakmak yakma, zili çalma. Pencereleri aç, tüpün vanasını kapatabiliyorsan kapat, herkesi çıkar.

Bina yangını: öncesi, sonrası ve doğru bilinen yanlışlar

Orman yangınıErken çık. Geç kalan tahliye, tahliye değil kaçıştır.aç ▾
  1. Tahliye çağrısını bekleme, erken çıkOrman yangınında en ölümcül hata geç çıkmaktır. Duman ve alev yaklaşırken yola çıkmak, kapalı yol ve görüş sıfır demektir. Şüphedeysen erken çık.
  2. Rüzgârın yönünü öğren, yan tarafa kaçYangın rüzgâr yönünde ve yokuş yukarı hızlanır. Alevin önünden kaçma; rüzgâra dik yönde, mümkünse yokuş aşağı ve yanmış alana veya açıklığa doğru uzaklaş.
  3. Ağzını ve burnunu örtNemli bez veya maske kullan. Duman ve ince partikül (PM2.5) alevden önce gelir ve nefes yollarını daraltır.
  4. Araçtaysan camları kapat, klimayı içe alHavalandırmayı iç devreye getir ki duman kabine dolmasın. Farları yak. Alev yolu keserse alçak, bitkisiz bir alanda dur; araçtan çıkma, yere yat.
  5. 112 ve 177Orman yangını ihbar hattı 177. Yerini olabildiğince tarif et: yol, köy, mevki adı ve mümkünse konum.

Ya o an…

Evde kalmak zorundaysan
Tüm pencere ve kapıları kapat, panjur ve perdeleri kapat, havalandırmayı durdur, tüpü evden uzaklaştır, bahçe hortumunu bağlı bırak ve içeride ıslak bez bulundur.
Hayvanların varsa
Erken tahliyede yanına al veya serbest bırak; bağlı hayvan kaçamaz. Tahliyeyi hayvan için geciktirme.
Yayan kaldıysan
Yanmış (siyah) alan en güvenli yerdir — orada yakıt bitmiştir. Dere yatağı ve boğaz gibi dar-dik yerler baca gibi çeker, girme.

Orman yangını: öncesi, sonrası ve doğru bilinen yanlışlar

Sel ve taşkınSuya girme. Yaya 15 cm, araç 30 cm akan suda sürüklenir.aç ▾
  1. Yüksek yere çıkBodrum ve zemin katı hemen terk et, üst kata veya yüksek zemine çık. Su yükselirken bodrumdan çıkmak birkaç dakika içinde imkânsızlaşır.
  2. Akan suya ASLA girmeBir yetişkini yerden kesmek için yaklaşık 15 cm akan su yeterlidir; yaklaşık 30 cm su bir otomobili sürükler. Suyun altındaki yolun çökmüş, rögar kapağının açılmış olabileceğini göremezsin.
  3. Araçla geçmeye çalışma, aracı bırakSu yolu kapattıysa geri dön. Araç sürüklenmeye başladıysa vakit kaybetmeden camdan çık ve yüksek yere ulaş; araçta kalma.
  4. Elektrikten uzak durSu, direk, pano ve düşmüş kabloyla temas ediyorsa bölgeye girme. Evde su yükseliyorsa güvenle ulaşabiliyorsan sigortayı indir; suya girerek panoya uzanma.
  5. Uyarıyı takip et, aşağı inmeAFAD ve valilik duyurularını dinle. Su çekilse bile ikinci dalga gelebilir; resmî 'geçti' bilgisini bekle.

Ya o an…

Bodrumda oturuyorsan
Yağış uyarısında önceden yukarı çık. Bodrum kat sel ölümlerinde en sık görülen yerdir.
Dere yatağına yakınsan
Ani taşkın dere yatağını dakikalar içinde doldurur; yağmur senin bulunduğun yerde değil, yukarı havzada yağıyor olabilir.
Kamptaysan
Dere kenarına ve kuru görünen yatağa çadır kurma; gece gelen ani taşkın en ölümcül olanıdır.

Sel ve taşkın: öncesi, sonrası ve doğru bilinen yanlışlar

Kimyasal, biyolojik, radyolojik, nükleerİçeri gir · İçeride kal · Yetkiliyi dinle.aç ▾
  1. İÇERİ GİREn yakın sağlam binaya gir. Çoğu senaryoda dışarıda kaçmaya çalışmak, içeride kalmaktan daha tehlikelidir: bina ile aranızdaki duvar seni maruziyetten korur.
  2. İÇERİDE KALKapı ve pencereleri kapat, havalandırma, klima ve aspiratörü durdur. Mümkünse penceresiz bir iç odaya geç. Kimyasal madde genelde havadan ağırdır: üst kata çık, bodruma inme.
  3. YETKİLİYİ DİNLERadyo, AFAD ve valilik duyurularını takip et. Ne olduğunu ve ne kadar süreceğini yalnız resmî kaynak söyler; sosyal medyadaki doğrulanmamış bilgiye göre hareket etme.
  4. Maruz kaldıysan soyun ve yıkanDış giysilerini keserek çıkar (baştan sıyırma), poşetleyip uzağa koy ve bol suyla, ovmadan yıkan. Giysiyi çıkarmak maruziyetin büyük kısmını ortadan kaldırır.
  5. İyot hapını kendi başına almaKararlı iyot yalnız radyolojik/nükleer olayda ve YALNIZCA yetkili talimatıyla alınır. Gereksiz kullanımın kendi riskleri vardır ve diğer maddelere karşı hiçbir koruma sağlamaz.

Ya o an…

Araçtaysan
Camları kapat, havalandırmayı iç devreye al, bölgeden rüzgâr yönüne dik çıkmaya çalış. Çıkamıyorsan en yakın binaya gir.
Kimyasal koku/duman görüyorsan
Rüzgâr üstüne ve yüksek yere doğru uzaklaş; çukur, bodrum ve alt geçitte gaz birikir.
Endüstriyel tesis yakınındaysan
Tesisin siren ve anons sistemini önceden öğren; tahliye mi sığınma mı istendiğini o anons söyler.

Kimyasal, biyolojik, radyolojik, nükleer: öncesi, sonrası ve doğru bilinen yanlışlar

HeyelanYamacın yanına doğru kaç, aşağıya değil.aç ▾
  1. Sesi duyduğunda hemen hareket etUğultu, ağaç çatırtısı, taş sesi ve aniden bulanan/kesilen dere suyu heyelanın habercisidir. Bekleme.
  2. Yamaca dik yönde kaçKütlenin akış hattından ÇIK. Aşağı doğru koşmak akışın önünde kalmak demektir; yana doğru birkaç on metre hayat kurtarır.
  3. Çıkamıyorsan sıkış ve başını koruSağlam bir yapının içinde üst kata çık, iç duvar dibinde kıvrıl, baş ve boynunu koru.
  4. Dere yatağından uzaklaşÇamur ve moloz akışı dere yatağını izler ve şiddetli yağışta kilometrelerce ilerleyebilir.

Ya o an…

Araçtaysan
Dik yamaç altında ve dolgu kenarında durma; yol üstünde taş ve çamur varsa geri dön, üstünden geçmeye çalışma.
Geceyse
Riskli yamaç altındaki evde şiddetli yağış gecesinde kalma; heyelan ölümlerinin çoğu uykuda olur.

Heyelan: öncesi, sonrası ve doğru bilinen yanlışlar

ÇığYana kaç, tutun, düşersen yüzünün önünde boşluk aç.aç ▾
  1. Yana doğru kaçÇığın akış hattından çık; aşağı kaçmak kütleyle yarışmak demektir.
  2. Sağlam bir şeye tutunKaya, kalın ağaç gövdesi — yüzeyde kalmak gömülmemek demektir.
  3. Kapıldıysan yüzeyde kalmaya çalışYüzme hareketiyle üstte kalmaya çalış, ağzını kapat ki kar dolmasın.
  4. Dururken yüzünün önünde boşluk açKar durmadan hemen önce bir elini yüzünün önüne getirip hava boşluğu bırak, diğer elini yukarı uzat. Kar durunca beton gibi sertleşir; o andan sonra boşluk açamazsın.
  5. Enerji harca ma, dinleGömüldüysen sürekli bağırma; sesi ancak yakınından duyarlar. Kurtarma sesini duyduğunda bağır.

Ya o an…

Grupla gidiyorsan
Riskli yamaçtan teker teker geçilir; hepsi birden geçerse tek çığ herkesi alır.
Kar transceiver'ın varsa
Çıkarken açık olduğunu kontrol et; gömülen kişide kapalı cihaz işe yaramaz.

Çığ: öncesi, sonrası ve doğru bilinen yanlışlar

Fırtına ve hortumİçeri gir, pencereden uzaklaş, en alt ve iç mekâna geç.aç ▾
  1. Hemen sağlam bir binaya girPrefabrik, konteyner, çadır ve sundurma fırtınada güvenli değildir.
  2. Pencereden uzaklaşEn alt kata, penceresiz bir iç mekâna (koridor, banyo) geç. Yaralanmaların çoğu kırılan camdan olur.
  3. Baş ve boynunu koruÇök, kollarınla başını ört, mümkünse sağlam bir masanın altına gir.
  4. Dışarıda kaldıysan çukura yatAraçta ve açık alanda hortuma yakalanırsan alçak bir çukura yüzükoyun yat, başını kolla. Üst geçit altına sığınma — rüzgâr orada hızlanır.

Ya o an…

Denizdeysen
Uyarıyı gördüğün anda kıyıya dön; hortum ve ani fırtına küçük tekneyi dakikalar içinde alabora eder.
Balkonda/teras katındaysan
Saksı, tente, şemsiye ve mobilyayı fırtına gelmeden içeri al; uçan eşya yaralar ve cam kırar.

Fırtına ve hortum: öncesi, sonrası ve doğru bilinen yanlışlar

Aşırı sıcakGölgede kal, su iç, aracında kimseyi bırakma.aç ▾
  1. En sıcak saatlerde dışarı çıkmaÖğle ve ikindi arası ağır iş, spor ve uzun yürüyüş erteleyebiliyorsan ertelenir.
  2. Susamayı beklemeden su içSusama hissi geciktiği için yeterli göstergesi değildir. Alkol ve çok şekerli içecek sıvı kaybını artırır.
  3. Araçta kimseyi bırakmaKapalı araç içi sıcaklığı gölgede bile hızla ölümcül seviyeye çıkar. Çocuk ve hayvan 'iki dakika' için bile bırakılmaz.
  4. Sıcak çarpması belirtisini tanıYüksek ateşle birlikte deri kuru ve kızarıksa, kişi bilinç bulanıklığı, kusma veya bayılma yaşıyorsa bu ACİLDİR: 112'yi ara, kişiyi serin yere al, giysisini gevşet, ıslak bezle serinlet.

Ya o an…

Yaşlı bir komşun varsa
Sıcak dalgasında günde bir kez kontrol et; ölümlerin çoğu yalnız yaşayan yaşlılarda ve evde olur.
Dışarıda çalışıyorsan
Gölge molası ve düzenli su zorunludur; baş dönmesi ve kramp ilk uyarıdır, çalışmayı bırak.
Kronik hastalık/ilaç kullanıyorsan
Bazı ilaçlar terlemeyi ve sıvı dengesini etkiler; sıcak dalgası öncesi hekimine sor.

Aşırı sıcak: öncesi, sonrası ve doğru bilinen yanlışlar

Afet geçtikten sonra

En yakın toplanma alanını haritadan ya da internet yoksa metin sürümünden bulabilirsin. Bu iş bitmeden önce hazırlanmak için afet çantası ve aile buluşma planı.

Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır ve resmî uyarının yerine geçmez. Gerçek acil durumda 112 ve AFAD 122 talimatı esastır. Kaynaklar her afet sayfasının altında listelidir.