İçeriğe geç

Yavaş bağlantı mı? Sade sürüme geç — görselsiz, JavaScript gerektirmez.

Orman yangını

Erken çık. Geç kalan tahliye, tahliye değil kaçıştır.

Üç adımda orman yangınından tahliye: uzaktaki duman sütununu görüp çantasını alarak evden çıkan kişi; alevin yokuş yukarı ilerlediği yamaçta, ilerleme hattına dik olarak yana uzaklaşan kişi; ağaçsız açık alanda, yangınla arasında boş arazi olan kişi.
Sırayla: alevi görmeden, dumanı görünce çık. Alevin ÖNÜNDEN yukarı değil, ilerleme hattına DİK yönde uzaklaş — yangın yokuş yukarı hızlanır. Ağaçsız, yanacak örtüsü olmayan açık alana ulaş.

Neden olur

Bir orman yangınının seyrini üç şey belirler: yakıt, hava ve arazi. Kuru ot, çalı ve iğne yaprak döküntüsü yakıtı; sıcaklık, düşük nem ve rüzgâr havayı; yamacın eğimi de araziyi oluşturur. Yangın yokuş yukarı hızlanır, çünkü alev daha oraya varmadan üstündeki bitki örtüsünü kurutup tutuşmaya hazırlar; dar ve dik vadiler havayı yukarı çekerek bu etkiyi büyütür. Rüzgâr ise cepheyi taşımakla kalmaz, kor parçalarını cephenin çok ilerisine düşürerek önde yeni yangınlar başlatır — cephe ile aranda mesafe olması güvende olduğun anlamına gelmez. Çıkış nedenine gelince, Türkiye'de orman yangınlarının büyük bölümü doğal değil insan kaynaklıdır: anız ve bahçe atığı yakma, elektrik hattı, izmarit ve söndürülmemiş ateş.

Nasıl anlaşılır

İlk işaret çoğu zaman kokudur; duman rüzgârla kilometrelerce önden gelir ve gece uzaktaki bir yangının tek habercisi olabilir. Duman sütununun rengi ve yönü de bilgi taşır: koyulaşıp kalınlaşan bir sütun büyüyen cepheyi, yön değiştirmesi rüzgârın dönmesini gösterir; rüzgâr döndüğünde güvenli sandığın yön birkaç dakikada tehlikeli hâle gelebilir. En kritik işaret kor yağmasıdır: üzerine küçük yanan parçalar düşmeye başladıysa yangın artık uzakta değildir ve tahliye için beklenecek vakit kalmamıştır. Resmî tarafta MGM'nin sıcaklık, nem ve rüzgâr uyarıları ile OGM ve valilik duyuruları izlenir; yüksek riskli günlerde açıklanan ormana giriş yasakları da bu ölçümlere dayanır.

O anda — sırayla

  1. Tahliye çağrısını bekleme, erken çıkOrman yangınında en ölümcül hata geç çıkmaktır. Duman ve alev yaklaşırken yola çıkmak, kapalı yol ve görüş sıfır demektir. Şüphedeysen erken çık.
  2. Rüzgârın yönünü öğren, yan tarafa kaçYangın rüzgâr yönünde ve yokuş yukarı hızlanır. Alevin önünden kaçma; rüzgâra dik yönde, mümkünse yokuş aşağı ve yanmış alana veya açıklığa doğru uzaklaş.
  3. Ağzını ve burnunu örtNemli bez veya maske kullan. Duman ve ince partikül (PM2.5) alevden önce gelir ve nefes yollarını daraltır.
  4. Araçtaysan camları kapat, klimayı içe alHavalandırmayı iç devreye getir ki duman kabine dolmasın. Farları yak. Alev yolu keserse alçak, bitkisiz bir alanda dur; araçtan çıkma, yere yat.
  5. 112'yi araYerini olabildiğince tarif et: yol, köy, mevki adı ve mümkünse konum. Dumanın hangi yöne gittiğini de söyle — ekip yaklaşma yönünü ona göre seçer.

Ya o an…

Evde kalmak zorundaysan
Tüm pencere ve kapıları kapat, panjur ve perdeleri kapat, havalandırmayı durdur, tüpü evden uzaklaştır, bahçe hortumunu bağlı bırak ve içeride ıslak bez bulundur.
Hayvanların varsa
Erken tahliyede yanına al veya serbest bırak; bağlı hayvan kaçamaz. Tahliyeyi hayvan için geciktirme.
Yayan kaldıysan
Yanmış (siyah) alan en güvenli yerdir — orada yakıt bitmiştir. Dere yatağı ve boğaz gibi dar-dik yerler baca gibi çeker, girme.

Öncesinde — hazırlık

  • Ev çevresindeki yakıtı temizle: kuru ot, çalı, odun yığını, çatı ve olukta biriken yaprak. Binanın ilk birkaç metresi çıplak olmalı.
  • Tahliye çantanı yangın mevsiminden önce hazırla ve arabada/kapıda tut.
  • İki ayrı tahliye rotası belirle — tek yol kapanır.
  • Anız ve bahçe atığı yakma; Türkiye'de orman yangınlarının büyük bölümü insan kaynaklıdır.
  • OGM ve valilik duyurularını takip et, yangın riski yüksek günlerde ormana girme yasaklarına uy.

Afet çantası ve aile buluşma planı →

Sonrasında

  • Hava kalitesi günlerce bozuk kalır; çocuk, yaşlı, astım ve kalp hastası dışarı çıkmasın.
  • Sıcak noktalar yeniden alevlenebilir; kül altına basma.
  • Yanmış yamaçta ilk yağmurda heyelan ve çamur akışı riski yükselir — dere yatağına yaklaşma.

Doğru bilinen yanlışlar

YanlışVatandaş da müdahale etmeli, herkes söndürmeye gitmeli.

DoğruSöndürme profesyonelin işidir; sen erken ve düzenli tahliye et.

Eğitimsiz ve donanımsız müdahale hem ikinci bir kurban üretir hem de ekiplerin çalışma alanını ve yolları tıkar. Vatandaşın en değerli katkısı erken ihbar ve yolu boş bırakmaktır.

Kaynak: OGM · AFAD

YanlışAlevi görene kadar vakit var.

DoğruAlev görünmeden çık.

Yangın cephesi rüzgârla sıçrayarak ilerler ve kıvılcım cepheden kilometrelerce öne düşebilir. Alevi gördüğünde yol çoktan duman altında olur.

Kaynak: OGM

Tüm afetlerdeki doğru bilinen yanlışlar →