Sel ve taşkın

Suya girme. Yaya 15 cm, araç 30 cm akan suda sürüklenir.

Türkiye'de durum

Karadeniz'de dik havzalar nedeniyle ani taşkın; Ege ve Akdeniz'de kısa sürede düşen şiddetli yağış tipiktir. Türkiye'de sel ölümlerinin tekrar eden nedeni dere yatağına ve taşkın sahasına yapılaşmadır.

O anda — sırayla

Yüksek yere çıkBodrum ve zemin katı hemen terk et, üst kata veya yüksek zemine çık. Su yükselirken bodrumdan çıkmak birkaç dakika içinde imkânsızlaşır.
Akan suya ASLA girmeBir yetişkini yerden kesmek için yaklaşık 15 cm akan su yeterlidir; yaklaşık 30 cm su bir otomobili sürükler. Suyun altındaki yolun çökmüş, rögar kapağının açılmış olabileceğini göremezsin.
Araçla geçmeye çalışma, aracı bırakSu yolu kapattıysa geri dön. Araç sürüklenmeye başladıysa vakit kaybetmeden camdan çık ve yüksek yere ulaş; araçta kalma.
Elektrikten uzak durSu, direk, pano ve düşmüş kabloyla temas ediyorsa bölgeye girme. Evde su yükseliyorsa güvenle ulaşabiliyorsan sigortayı indir; suya girerek panoya uzanma.
Uyarıyı takip et, aşağı inmeAFAD ve valilik duyurularını dinle. Su çekilse bile ikinci dalga gelebilir; resmî 'geçti' bilgisini bekle.

Ya o an…

Bodrumda oturuyorsan: Yağış uyarısında önceden yukarı çık. Bodrum kat sel ölümlerinde en sık görülen yerdir.
Dere yatağına yakınsan: Ani taşkın dere yatağını dakikalar içinde doldurur; yağmur senin bulunduğun yerde değil, yukarı havzada yağıyor olabilir.
Kamptaysan: Dere kenarına ve kuru görünen yatağa çadır kurma; gece gelen ani taşkın en ölümcül olanıdır.

Öncesinde — hazırlık

Evinin ve iş yerinin dere yatağına, taşkın sahasına ya da bodrum kata denk gelip gelmediğini öğren.
MGM'nin turuncu ve kırmızı uyarılarını bildirim olarak takip et.
Bodrumdaki değerli eşya, elektrik panosu ve kombiyi mümkünse yükselt.
Kanalizasyon ve yağmur olukları tıkalı mı kontrol et; mahalle ölçeğinde tıkalı ızgara suyu eve çevirir.
Taşkın sigortasının kapsamını öğren; DASK deprem içindir, seli otomatik kapsamaz.

Afet çantası ve aile buluşma planı

Sonrasında

Sel suyu kanalizasyon ve kimyasal taşır; temas eden her şeyi temizle, çocukları su birikintisinden uzak tut.
Şebeke suyu resmî olarak temiz denene kadar içme; kaynatmak her kirliliği gidermez.
Islanmış elektrik tesisatını ve cihazları kontrol ettirmeden kullanma.
Hasar kaydı için temizlik öncesi fotoğraf çek.

Doğru bilinen yanlışlar

YANLIŞ · Arabam yüksek, bu sudan geçerim.

DOĞRU · Geçme. Dön, başka yol bul.

Yaklaşık 30 cm akan su bir otomobili yüzdürmeye başlar; SUV ve kamyonet de sürüklenir. Ayrıca suyun altında asfaltın çökmüş, rögar kapağının açılmış olup olmadığını göremezsin.

Kaynak: DSİ · FEMA · AFAD

YANLIŞ · Su berrak görünüyorsa sığdır.

DOĞRU · Derinlik gözle ölçülmez; akıntı görünenden güçlüdür.

Berrak su da yolu oymuş olabilir. Akıntı hızı arttıkça insanı yerden kesmek için gereken derinlik azalır.

Kaynak: DSİ · FEMA

Tüm afetlerdeki doğru bilinen yanlışlar

Kaynaklar

AFAD — Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı · bağlantı
DSİ — Devlet Su İşleri — taşkın · bağlantı
MGM — Meteoroloji Genel Müdürlüğü · bağlantı
FEMA — ready.gov — afete hazırlık · bağlantı

Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır ve resmî uyarının yerine geçmez. Gerçek acil durumda 112 ve AFAD 122 talimatı esastır.

Afet anı ekranı Hazırlık Toplanma alanı haritası