Yavaş bağlantı mı? Sade sürüme geç — görselsiz, JavaScript gerektirmez.
Sel ve taşkın
Suya girme. Yaya 15 cm, araç 30 cm akan suda sürüklenir.
Sırayla: su yükselmeye başlarken elektriği kes, yukarı çık, yukarıdan görünür ol. Çatıya değil üst kata çıkılır ve su çekilene kadar beklenir — akan suya girilmez.
Neden olur
Sel, bir havzaya düşen yağmurun toprağın emebileceğinden ve derelerin taşıyabileceğinden fazla olmasıyla başlar. Dik havzalarda su yamaçtan hızla iner ve yatağı dakikalar içinde doldurur; buna ani taşkın denir ve en tehlikeli yanı, yağmurun senin bulunduğun yerde yağmak zorunda olmamasıdır. Yukarı havzada saatler önce düşen yağış, aşağıya gökyüzü açıkken gelir. Şehirde tablo ayrıca ağırlaşır: asfalt ve beton suyun toprağa geçmesini engellediği için yağışın neredeyse tamamı yüzeyden akar, tıkalı ızgara ve yetersiz kanalizasyon bu suyu sokakta biriktirir. Üstü kapatılmış dere yatakları da su yükseldiğinde yeniden dere olur.
Nasıl anlaşılır
Resmî uyarı en güvenilir kanaldır: MGM'nin turuncu ve kırmızı uyarıları ile AFAD ve valilik duyuruları yağış başlamadan önce yayınlanır ve telefonda bildirim olarak takip edilebilir. Sahada ise suyun kendisi haber verir. Berrak akan bir derenin bulanıklaşması, seviyesinin gözle görülür biçimde yükselmesi, dal ve çöp taşımaya başlaması yukarıda yağış olduğunu gösterir. Kuru bir yatakta duyulan uğultu ise suyun yaklaştığı anlamına gelir ve o yataktan hemen çıkmayı gerektirir. Gece gelen ani taşkın en ölümcül olanıdır çünkü bu işaretlerin hiçbiri görülmez; bu yüzden akşam verilen kuvvetli yağış uyarısı, bodrumdan ve dere kenarından önceden çıkmak için tek başına yeterli sebeptir.
O anda — sırayla
1Yüksek yere çıkBodrum ve zemin katı hemen terk et, üst kata veya yüksek zemine çık. Su yükselirken bodrumdan çıkmak birkaç dakika içinde imkânsızlaşır.
2Akan suya ASLA girmeBir yetişkini yerden kesmek için yaklaşık 15 cm akan su yeterlidir; yaklaşık 30 cm su bir otomobili sürükler. Suyun altındaki yolun çökmüş, rögar kapağının açılmış olabileceğini göremezsin.
3Araçla geçmeye çalışma, aracı bırakSu yolu kapattıysa geri dön. Araç sürüklenmeye başladıysa vakit kaybetmeden camdan çık ve yüksek yere ulaş; araçta kalma.
4Elektrikten uzak durSu, direk, pano ve düşmüş kabloyla temas ediyorsa bölgeye girme. Evde su yükseliyorsa güvenle ulaşabiliyorsan sigortayı indir; suya girerek panoya uzanma.
5Uyarıyı takip et, aşağı inmeAFAD ve valilik duyurularını dinle. Su çekilse bile ikinci dalga gelebilir; resmî 'geçti' bilgisini bekle.
Ya o an…
Bodrumda oturuyorsan
Yağış uyarısında önceden yukarı çık. Bodrum kat sel ölümlerinde en sık görülen yerdir.
Dere yatağına yakınsan
Ani taşkın dere yatağını dakikalar içinde doldurur; yağmur senin bulunduğun yerde değil, yukarı havzada yağıyor olabilir.
Kamptaysan
Dere kenarına ve kuru görünen yatağa çadır kurma; gece gelen ani taşkın en ölümcül olanıdır.
Öncesinde — hazırlık
✓Evinin ve iş yerinin dere yatağına, taşkın sahasına ya da bodrum kata denk gelip gelmediğini öğren.
✓MGM'nin turuncu ve kırmızı uyarılarını bildirim olarak takip et.
✓Bodrumdaki değerli eşya, elektrik panosu ve kombiyi mümkünse yükselt.
✓Kanalizasyon ve yağmur olukları tıkalı mı kontrol et; mahalle ölçeğinde tıkalı ızgara suyu eve çevirir.
✓Taşkın sigortasının kapsamını öğren; DASK deprem içindir, seli otomatik kapsamaz.
→Sel suyu kanalizasyon ve kimyasal taşır; temas eden her şeyi temizle, çocukları su birikintisinden uzak tut.
→Şebeke suyu resmî olarak temiz denene kadar içme; kaynatmak her kirliliği gidermez.
→Islanmış elektrik tesisatını ve cihazları kontrol ettirmeden kullanma.
→Hasar kaydı için temizlik öncesi fotoğraf çek.
Doğru bilinen yanlışlar
YanlışArabam yüksek, bu sudan geçerim.
DoğruGeçme. Dön, başka yol bul.
Yaklaşık 30 cm akan su bir otomobili yüzdürmeye başlar; SUV ve kamyonet de sürüklenir. Ayrıca suyun altında asfaltın çökmüş, rögar kapağının açılmış olup olmadığını göremezsin.
