Aşırı sıcak
Gölgede kal, su iç, aracında kimseyi bırakma.
Acil çağrı 112. Bu sayfa resmî uyarı değildir.
O anda ne yapılır
- En sıcak saatlerde dışarı çıkma — Öğle ve ikindi arası ağır iş, spor ve uzun yürüyüş erteleyebiliyorsan ertelenir.
- Susamayı beklemeden su iç — Susama hissi geciktiği için yeterli göstergesi değildir. Alkol ve çok şekerli içecek sıvı kaybını artırır.
- Araçta kimseyi bırakma — Kapalı araç içi sıcaklığı gölgede bile hızla ölümcül seviyeye çıkar. Çocuk ve hayvan 'iki dakika' için bile bırakılmaz.
- Sıcak çarpması belirtisini tanı — Yüksek ateşle birlikte deri kuru ve kızarıksa, kişi bilinç bulanıklığı, kusma veya bayılma yaşıyorsa bu ACİLDİR: 112'yi ara, kişiyi serin yere al, giysisini gevşet, ıslak bezle serinlet.
Neredeysen ona göre
- Yaşlı bir komşun varsa:
- Sıcak dalgasında günde bir kez kontrol et; ölümlerin çoğu yalnız yaşayan yaşlılarda ve evde olur.
- Dışarıda çalışıyorsan:
- Gölge molası ve düzenli su zorunludur; baş dönmesi ve kramp ilk uyarıdır, çalışmayı bırak.
- Kronik hastalık/ilaç kullanıyorsan:
- Bazı ilaçlar terlemeyi ve sıvı dengesini etkiler; sıcak dalgası öncesi hekimine sor.
Öncesinde
- Perde ve panjuru gündüz kapalı tut, havalandırmayı gece yap.
- Elektrik kesintisine karşı buz ve su stoğu bulundur.
- MGM sıcaklık uyarılarını takip et.
Sonrasında
- Sıcak dalgası sonrası halsizlik ve baş dönmesi sürüyorsa sağlık kuruluşuna başvur.
- Kesinti yaşandıysa buzdolabında uzun süre kalan gıdayı tüketme.
Neden olur
Aşırı sıcak, yüksek basıncın bir bölgenin üzerine yerleşip günlerce kıpırdamamasıyla oluşur. Alçalan hava bulut oluşumunu bastırır, güneş kesintisiz ısıtır ve her günün ısısı bir öncekinin üstüne biner. Şehirde tablo ağırlaşır, çünkü asfalt, beton ve çatı gün boyu ısı depolayıp bunu gece boyunca geri verir; kırsalda düşen gece sıcaklığı şehirde düşmez. Aşırı sıcağın öldürücü yanı da buradadır: insan vücudu gündüz biriken ısıyı serin gecelerde atar, gece serinlemediğinde bu toparlanma hiç olmaz ve yük gün gün birikir. Asıl risk tek bir sıcak öğleden sonra değil, gecesi de sıcak geçen üst üste birkaç gündür.
Nasıl anlaşılır
MGM sıcak hava dalgası uyarılarını gün öncesinden yayınlar; izlenmesi gereken sayı en yüksek gündüz sıcaklığı kadar en düşük gece sıcaklığıdır, çünkü tehlikeyi belirleyen gecenin serinleyip serinlemediğidir. Vücudun verdiği işaretler iki kademelidir ve aradaki farkı bilmek hayat kurtarır. Sıcak bitkinliğinde bol terleme, halsizlik, baş dönmesi, bulantı, baş ağrısı ve soğuk-nemli bir cilt görülür; kişi serin bir yere alınır, kıyafeti gevşetilir, su verilir ve genellikle toparlanır. Sıcak çarpması ise acil bir tıbbi durumdur: cilt sıcaktır ve çoğu zaman terleme durmuştur, kişi şaşkın ve huzursuzdur, konuşması bozulur, bilinci kapanabilir. Bu tabloda beklenmez, hemen 112 aranır ve ambulans gelene kadar kişi gölgeye alınıp serinletilir.
Kaynaklar
- MGM — Meteoroloji Genel Müdürlüğü
- WHO — Dünya Sağlık Örgütü
- AFAD — Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı