Bina yangını
Eğil, sürün, çık. Asansör yok, eşya için geri dönme yok.
Acil çağrı 112. Bu sayfa resmî uyarı değildir.
O anda ne yapılır
- Herkesi uyar, çık — Bağırarak uyar ve hemen çıkmaya başla. Yangını söndürmeye çalışmak ancak alev küçükse, arkanda açık bir çıkış varsa ve tek başınaysan denenir — tereddüt ediyorsan çıkmak doğru karardır.
- Eğil ve sürün — Duman yukarı toplanır; temiz hava yere yakındır. Yangında ölümlerin büyük kısmı alevden değil duman solumaktan olur. Ağzını nemli bir bezle kapat.
- Kapıyı elinin ÜSTÜYLE yokla — Kapı kolu ve kapı sıcaksa açma — arkasında yangın var. Elinin üstünü kullan: avuç içi yanarsa tutunamazsın. Sıcaksa başka çıkış ara.
- Arkandaki kapıları kapat — Kapalı bir kapı dumanı ve alevi dakikalarca tutar. Çıkarken kapatmak arkadan gelenlere zaman kazandırır.
- Asla asansör kullanma — Asansör yangında elektrik kesilince kabinde kalmak demektir ve boşluğu bacaya dönüşüp dumanı taşır. Merdiveni kullan.
- Mahsur kaldıysan görünür ol — Kapı altını ıslak bez veya kıyafetle tıka, pencereye git, açık renk bir bezle işaret ver ve 112'yi arayıp tam olarak hangi katta ve hangi odada olduğunu söyle. Atlama.
Neredeysen ona göre
- Üstün tutuştuysa:
- Koşma. Dur – Yat – Yuvarlan. Koşmak alevi büyütür.
- Yağ yangınıysa (tava):
- Su DÖKME — yağ patlar. Ocağı kapat, kapağı veya ıslak bir beze sararak üstünü kapat, oksijeni kes.
- Elektrik kaynaklıysa:
- Su kullanma. Mümkünse sigortayı indir, kuru kimyevi tozlu (KKT) tüp kullan.
- Tüp kaçırıyorsa:
- Hiçbir düğmeye dokunma, çakmak yakma, zili çalma. Pencereleri aç, tüpün vanasını kapatabiliyorsan kapat, herkesi çıkar.
Öncesinde
- Duman dedektörü tak ve pilini yılda bir değiştir. Uyurken koku duyusu çalışmaz; seni uyandıracak tek şey dedektördür.
- Evden çıkan İKİ ayrı yol belirle ve ailece dene. Tek çıkışlı plan plan değildir.
- Yangın tüpünü erişilebilir yerde tut, dolum tarihini takip et.
- Tüp, priz ve uzatma kablosu yükünü kontrol et; çoklu prizden ısıtıcı çalıştırma.
- Kaçış yolunda ve merdivende eşya biriktirme.
Sonrasında
- İtfaiye izin vermeden binaya girme; söndürülmüş yangın saatler sonra tekrar alevlenebilir.
- Duman soluduysan kendini iyi hissetsen de sağlık kuruluşuna başvur: karbonmonoksit zehirlenmesinin belirtileri gecikmeli çıkar.
- Hasar tespiti ve sigorta için fotoğraf çek, hiçbir şeyi temizlemeden önce kayıt al.
Neden olur
Ev yangınlarının çoğu birkaç tanıdık kaynaktan çıkar: gözetimsiz bırakılan ocak, aşırı yüklenmiş priz ve uzatma kablosu, eskimiş tesisat, ısıtıcı ve söndürülmemiş sigara. Asıl tehlike büyüme hızıdır. Alev önce kendi çevresini yakar, ama yükselen sıcak duman tavanda birikip odadaki bütün yüzeyleri ısıtır; her yüzey tutuşma sıcaklığına ulaştığında yangın tek tek eşyalara değil bir anda hacmin tamamına yayılır. Bugünün mobilyası bu süreyi kısaltmıştır: sentetik sünger, plastik ve kaplama malzemesi eski doğal malzemeden hem daha hızlı yanar hem çok daha yoğun ve zehirli duman üretir. Kaçış için kalan süre bu yüzden onlarca yıl öncesine göre belirgin biçimde azalmıştır.
Nasıl anlaşılır
Uyuyan bir insanın koku duyusu çalışmaz; gecenin tek gerçek uyarısı duman dedektörüdür. Yangın çıkmadan önce de işaret verir: sık atan sigorta, ısınan ya da rengi değişen priz ve anahtar, yanık plastik kokusu, prizden gelen cızırtı, sürekli ısınan bir uzatma kablosu. Bunların hiçbiri kendiliğinden geçmez, hepsi kontrol ettirilir. Karbonmonoksit ayrı bir tehlikedir çünkü rengi ve kokusu yoktur: evde baş ağrısı, bulantı, sersemlik ve halsizlik varsa ve bu şikâyetler evden çıkınca geçiyorsa bu bir yakıt cihazı arızasının işaretidir; kombi, şofben ve soba derhal kontrol ettirilmelidir.
Yaygın yanlışlar
Yanlış: Yangında hızlıca asansöre binip inmek en hızlı kaçış.
Doğru: Asansör yangında kullanılmaz.
Yangın elektriği kestiğinde kabin katlar arasında durur ve asansör boşluğu dumanı yukarı taşıyan bir baca gibi çalışır.
Yanlış: Alev büyürse pencereden atlarım.
Doğru: Atlamak değil, görünür olmak ve kapıyı tıkamak hayatta tutar.
İkinci kattan üstü atlayışlar ağır kırık ve iç kanama üretir. Kapı altı tıkanmış bir oda dakikalarca temiz hava tutar; itfaiye için asıl bilgi hangi katta ve hangi odada olduğundur.
Kaynaklar
- AFAD — Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı
- FEMA — ready.gov — afete hazırlık